GİZLİ ARABESKLER: DEĞERSİZLER ve KURBANLAR

kurbanKurban Bayramı geçti ama yandaki resmin iş dünyasını da güzel özetlediğini düşünüyorum. Hadi psikolojide “değersizlik inancı” ve “kurban rolü” olarak geçen iki önemli kavramdan bahsedelim. Nereden aklına geldi derseniz; bence bu iki kavram Türkiye toplumsal yapısında da oldukça belirgin. Özellikle annelerimizin/babalarımızın bu psikolojik halleri kendi dönemlerinde yoğun bir şekilde yaşadığını ve çoğu kuşak iletişimsizliğin bu iki kavramdan ortaya çıktığını düşünüyorum ben. Her iki kavram da olumsuz duyguları barındırmakla birlikte iş hayatına atılan / iş hayatında olan biri için oldukça verimsiz bir yaşam sürmeyi de beraberinde getiriyor. Biraz açıklık getirelim mi; ne dersiniz? 

Öncelikle “değersizlik inancı”ndan başlayalım isterseniz… Değersizlik inancı; özellikle 0-5 yaş arası dönemde şekillenen, kişinin kendi doğal gelişimi engellendiğinde ortaya çıkan bir kavram. Nedenleri açıklanmaksızın “Yapma”, “Etme”, “Cıss!”larla büyüyen bir kişinin; yetişkinlik döneminde sürekli eleştirel olması, kendine karşı eleştiriye açık olmaması, başkalarına kendini anlatmaya/beğendirmeye çalışması, çabuk/sık öfkelenmesi, haklı çıkmaya çalışması, mükemmeliyetçi olması, kendini savunması, ben yerine biz demesi (ki bu belirti beni oldukça şaşırtmıştı) vb. davranışsal özellikleri göstermesi değersizlik inancı sendromunun en yaygın belirtileri. Mesela işle ilgili bir projesini anlatmanızı istediğinizde yüz ifadesinden dehşeti ve korkuyu rahatlıkla okuyabildiğiniz, istediğiniz tüm verileri kendi hesapladığı halde ekipçe yaptığını belirten, günlük diyaloglarda yapılan hiçbir şeyi beğenmeyen, kendisine geribildirimde bulunduğunuzda öfkelenen/haklı olduğunu düşünen çalışanınız/çalışanlarınız var mı? Ya da aynaya bir bakın; bu konuyla ilgili siz ne durumdasınız?

Diğer psikolojik kavramımız Kurban Rolü ise tam anlamıyla büyüklerimizin bize emanet ettiği bir rol. Kurban rolünün en belirgin özelliği herhangi bir davranışı hata olarak görme eğilimi diyerek tanımlamak istiyorum. Yani başımıza gelen her şeyin bize dayatıldığını ve istemeden bu tür olaylara maruz kaldığımızı düşündürten bir rolden bahsediyorum. En favori kelimeleri ise “Tüh tüh”, “Vah vah”, hep bizi/beni/seni mi bulur?”, “Ne kadar şanssızsın ya!” vs. Tanıdık geliyor, değil mi? 🙂 İş yerinde de kafanızı bir kaldırın lütfen, etrafa bakın. “Her şey mi beni bulur?”, “Ay gene bana denk geldi, program kapandı.”, “Tüh tüh şimdi ne yapacağım?” vb. cümleleri demeyen kaç insan var? Hatta hadi itiraf edelim; biz de -zaman zaman da olsa- yapıyoruz bunu, değil mi?

Yukarıda Değersizlik İnancı’nın ve Kurban Rolü’nün bize biçilen toplumsal rollerimiz olduğunu belirterek ileri gitmiş olabilirim ama biraz objektif olursak kim Arabesk olmayı sevmiyor ki!… Arabesk olmasak bile “Aman, Nazar değer!” korkusu ile arabeskleşme çabamız var bir kere!  Sorun ne o zaman? Çevremiz, evimiz, ailemiz, akrabalarımız, işimiz, işyerimiz, insanlar, eşimiz, çocuklarımız, arkadaşlarımız, bilgisayarda kullandığımız program, sandalyemiz, masamız, odamızın sıcaklığı/soğukluğu… Sorun ne? Değersizlik/Kurban rolünü oynamak bizi mutlu eder çünkü diğer insanlardan gelecek bir şefkat yumağı bizi beklemektedir. Ama mutlu kurban veya mutlu değersiz hiçbir zaman yoktur, bunu unutmayalım derim ben. Sorun ararsak her zaman buluruz; işte bu yüzden olayları görme ve algılama biçimimiz kendimize biçtiğimiz rollerimizi belirleyen en önemli unsurdur.

Peki; bu negatif rollerimizden nasıl kurtuluruz ve iş yerinde nasıl daha pozitif oluruz ya da bu ruh haline sahip çalışanlarımızı nasıl yönlendirebiliriz?

Bir sonraki yazımda tekrar görüşmek üzere…

Bol “değer”li günler,

Merve

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s